History

Oprichting van Pictura Antiquairs Nationaal

In 1987 richtten zes Nederlandse kunst- en antiekhandelaren PAN Amsterdam op: Pictura Antiquairs Nationaal. Hun idee was helder: een nationale kunstbeurs die verschillende disciplines onder één dak samenbracht, in een moderne omgeving en met een hoge kwaliteitsstandaard. Amsterdam was daarvoor de vanzelfsprekende plek. De RAI bood de ruimte en infrastructuur voor een beurs die de Nederlandse kunsthandel een nieuw gezamenlijk podium moest geven.

Bij de oprichting speelde John Fentener van Vlissingen een belangrijke rol. Hij leidde de oprichtingsvergaderingen, stelde zich garant voor een derde van het startkapitaal en voor de huur van de RAI Hollandhal. Daarmee werd de basis gelegd voor een relatie tussen PAN en de RAI die tot op de dag van vandaag voortduurt. De eerste PAN werd in 1987 geopend door burgemeester Ed van Thijn en trok 10.894 bezoekers. 83 Nederlandse handelaren namen deel; daarnaast presenteerden zeven Amsterdamse musea zich gezamenlijk op een eigen ‘Museumplein’.

Vanaf het begin was kwaliteit een belangrijk uitgangspunt. Deelnemers en hun objecten werden door onafhankelijke experts gekeurd op onder meer authenticiteit en kwaliteit. Tegelijkertijd was PAN nadrukkelijk meer dan een handelsplatform. De aanwezigheid van musea op de eerste editie maakte al duidelijk dat de beurs ook een plaats wilde zijn waar kunst werd gedeeld, bekeken en besproken.

PAN als ontmoetingsplek

In de jaren die volgden groeide PAN uit tot een brede beurs waarin kunst, antiek en design steeds meer met elkaar in verband werden gebracht. Fotografie, toegepaste kunst, design en moderne en hedendaagse kunst vonden hun weg naar de beursvloer. De grenzen tussen disciplines werden daarmee minder strikt - een ontwikkeling die in 2016 bewust werd versterkt met een nieuw beursontwerp en het uitgangspunt 'eclectic living, eclectic collecting'. Door verschillende disciplines door elkaar te presenteren, werd bezoekers gevraagd onverwachte verbanden te leggen en met een open blik door de beurs te bewegen.

Ook bijzondere presentaties droegen bij aan het karakter van PAN. In 1998 was bijvoorbeeld de schilderij 'Oude man met tulband', toen opnieuw aan Rembrandt toegeschreven na onderzoek van het Rembrandt Research Project, voor het eerst voor het publiek te zien. In andere jaren bracht PAN werken uit particuliere en museale collecties bijeen. De beurs werd zo niet alleen een plek om kunst te kopen, maar ook om nieuwe ontdekkingen en verhalen rond kunst te ervaren.

Vanaf de jaren negentig kreeg ook educatie een steeds duidelijkere plaats. Er kwamen lezingen, rondleidingen, programma’s voor jonge verzamelaars en initiatieven om een nieuw publiek met kunst en verzamelen kennis te laten maken. In 2016 werd PAN Podium geïntroduceerd: een inhoudelijk programma waarin culturele instellingen, musea, kennisorganisaties en andere partners hun perspectieven op kunst en verzamelen delen. PAN Podium groeide uit tot een vast onderdeel van de beurs.

PAN in beweging

Die ontwikkeling zet zich voort. PAN is inmiddels uitgegroeid tot de grootste nationale kunstbeurs van Nederland, maar de ambitie reikt verder dan het samenbrengen van handelaren en verzamelaars. De beurs zoekt steeds vaker verbinding met andere culturele disciplines en met organisaties buiten de traditionele kunstwereld.

Dat is zichtbaar in de campagnes en publieksprojecten, waarin kunstenaars, ontwerpers, architecten, schrijvers en andere culturele makers worden uitgenodigd om vanuit hun eigen perspectief naar kunst te kijken. Ook PAN Podium brengt jaarlijks verschillende stemmen en disciplines samen rond thema’s die variëren van technisch kunsthistorisch onderzoek en provenance tot verzamelen, erfgoed en de toekomst van de kunstwereld.

Zo bouwt PAN voort op een uitgangspunt dat al in 1987 aanwezig was: verschillende werelden bij elkaar brengen. De beurs blijft draaien om zorgvuldig geselecteerde kunstwerken, expertise en onafhankelijke keuring, maar de manier waarop bezoekers daarmee in aanraking komen blijft veranderen. Van een nationale beurs voor kunst en antiek ontwikkelde PAN zich tot een brede ontmoetingsplek voor kunst, kennis, verzamelaars en publiek - met de RAI Amsterdam als vaste thuisbasis.