Inter-Antiquariaat Mefferdt & De Jonge

Manuscripten, boeken en kaarten, Prints and Multiples

description

Op 25 april 1607, midden in de Tachtigjarige Oorlog, verraste een Nederlandse vloot onder admiraal Jacob van Heemskerck de Spaanse vloot die voor anker lag in de Baai van Gibraltar. De Nederlandse vloot was een maand eerder uitgevaren met als doel de Spaanse zeemacht zoveel mogelijk uit te schakelen en daarmee de positie van de Republiek in de lopende vredesonderhandelingen te versterken.

De Nederlanders beschikten over 26 kleinere oorlogsschepen en vier vrachtvaarders; daartegenover lagen 21 Spaanse schepen, waaronder tien grote galjoenen, onder bevel van Don Juan d’Álvarez d’Ávila. De Spanjaarden trokken hun schepen diep in de baai terug, waar zij onder bescherming van de kustbatterijen in linie werden opgesteld en met duizenden soldaten werden versterkt.

Van Heemskerck blokkeerde met enkele schepen de uitgang van de baai om ontsnapping te verhinderen en gaf zijn hoofdmacht opdracht zich op het Spaanse vlaggenschip San Augustín te concentreren. Zijn eigen vlaggenschip, de Aeolus, is centraal in de voorstelling te zien. Al bij de eerste aanval werd Van Heemskerck dodelijk getroffen toen een kanonskogel zijn been afschoot. Zijn dood werd voor de bemanning geheimgehouden om het moreel niet te ondermijnen.

De strijd duurde ongeveer vier uur. Verschillende Spaanse galjoenen vlogen in brand, een schip explodeerde nadat het kruitmagazijn was geraakt en het Spaanse vlaggenschip werd veroverd. Uiteindelijk werd de gehele Spaanse vloot vernietigd. De overwinning maakte in de Republiek enorme indruk en Van Heemskerck werd postuum als nationale zeeheld vereerd.
De overwinning was zowel militair als propagandistisch van grote betekenis. De vernietiging van de Spaanse vloot droeg bij aan de vredesbesprekingen die in 1608 begonnen en in 1609 leidden tot het Twaalfjarig Bestand.

Visschers monumentale nieuwsprent verscheen nog in het jaar van de slag en bracht het nieuws in een spectaculaire combinatie van verslaggeving, cartografie en heldenverering. Boven de grote voorstelling van de zeeslag bevinden zich vijf kleinere scènes, waaronder een portret van Van Heemskerck, zijn begrafenisstoet en zijn graf in de Oude Kerk te Amsterdam. Linksonder is een kaartje van de Straat van Gibraltar opgenomen.
 
 

DE SLAG BIJ GIBRALTAR – MONUMENTALE NIEUWSPRENT, 1607

“Vera vehementis pugnae navalis effigies, quae a classe armata Regis Hispaniae atque illustris Dominorum Ordinum Provinciarum Confoederatarum navibus praesidiariis, sub auspicio nobilis magnanimi archithalassi Iacobi Heemskerckii Amstelodamensis, peracta est sub propugnaculis civitatis Gibraltar, die XXV Aprilis anno MDCVII.” [Ware afbeelding van de hevige zeeslag tussen de vloot van de koning van Spanje en die van de Verenigde Provinciën, onder bevel van Jacob van Heemskerck, voor Gibraltar op 25 april 1607.] Ets en gravure, gedrukt van drie koperplaten, vervaardigd door Claes Jansz. Visscher in 1607 naar een tekening van David Vinckboons. Eerste staat (van 2). Afm. 43,2 × 84,7 cm.

Contact

Inter-Antiquariaat Mefferdt & De Jonge

Amsterdam

M. 06 53 73 74 22 www.inter-antiquariaat.nl