description
Deze monumentale prent behoort tot de indrukwekkendste stadsprofielen van Amsterdam uit de achttiende eeuw. Vanuit een laag standpunt op het IJ ontvouwt zich een panoramisch gezicht over de gehele zuidzijde van de havenstad, van links het Funen en de Oostelijke Eilanden tot rechts het bolwerk Leeuwenburg, ook wel Blauwhoofd genoemd. De compositie is zorgvuldig opgebouwd: de brede voorgrond wordt gedomineerd door een levendige scheepvaart vol oorlogsschepen, koopvaarders, vissersschepen en sloepen, terwijl daarachter het silhouet van Amsterdam zich als een lange architectonische horizon aftekent onder een uitgestrekte wolkenlucht.
De kunstenaar koos bewust voor een gezichtspunt slechts enkele meters boven het wateroppervlak, alsof de toeschouwer zich zelf op een schip midden op het IJ bevindt. Hierdoor ontstaat een overtuigende ruimtelijkheid, waarbij de masten en tuigages een ritmisch netwerk vormen waar tussendoor de stad zichtbaar blijft. De belangrijkste gebouwen zijn enigszins vergroot weergegeven om de herkenbaarheid van het stadsprofiel te versterken. Duidelijk herkenbaar zijn onder meer het pakhuis van de Admiraliteit, de Oosterkerk, ’s Lands Zeemagazijn, de Montelbaanstoren, de Zuiderkerk, de Munt, de Oude Kerk, het stadhuis en Nieuwe Kerk, de Westerkerk en de Noorderkerk.
De allegorische titelcartouche benadrukt de internationale reputatie van Amsterdam als handelsmetropool. Putti houden het tweetalige titelbanderol vast, terwijl Mercurius-attributen (gevleugelde helm, caduceus en geldbuidel) verwijzen naar handel, welvaart en wereldwijde commerciële macht. Het stadswapen met de keizerskroon onderstreept tevens de stedelijke trots en autonomie van Amsterdam in de bloeitijd van de Republiek.
Op de spiegel van het grote schip op de voorgrond staat de naam “De Visser”, samen met de initialen “H de L”. Deze combinatie vormt een subtiele verwijzing naar zowel de maker Hendrik de Leth als naar de beroemde Amsterdamse uitgeversdynastie Visscher. Hendriks vader, Andries de Leth, werkte oorspronkelijk als zgn. ‘faktor’ (verkoper) voor de boek-, kaart- en prenthandel “In de Visscher” van Nicolaes Visscher op de Beurssluis. Na het overlijden van de familie Visscher nam Andries de leiding van de zaak over. De prent moet oorspronkelijk tussen 1728 en 1731 zijn vervaardigd, kort nadat Hendrik de Leth tot het boekverkopersgilde was toegetreden en compagnon van zijn vader was geworden. Later kwamen de koperplaten in bezit van Johannes Covens en Cornelis Mortier, die de prent rond 1740 opnieuw uitgaven.
Onder de voorstelling bevindt zich een uitgebreide legenda met genummerde locaties en gebouwen. Daarmee fungeert de prent niet alleen als decoratief stadsportret, maar ook als een topografisch nauwkeurig overzicht van Amsterdam aan het begin van de achttiende-eeuws.
De kunstenaar koos bewust voor een gezichtspunt slechts enkele meters boven het wateroppervlak, alsof de toeschouwer zich zelf op een schip midden op het IJ bevindt. Hierdoor ontstaat een overtuigende ruimtelijkheid, waarbij de masten en tuigages een ritmisch netwerk vormen waar tussendoor de stad zichtbaar blijft. De belangrijkste gebouwen zijn enigszins vergroot weergegeven om de herkenbaarheid van het stadsprofiel te versterken. Duidelijk herkenbaar zijn onder meer het pakhuis van de Admiraliteit, de Oosterkerk, ’s Lands Zeemagazijn, de Montelbaanstoren, de Zuiderkerk, de Munt, de Oude Kerk, het stadhuis en Nieuwe Kerk, de Westerkerk en de Noorderkerk.
De allegorische titelcartouche benadrukt de internationale reputatie van Amsterdam als handelsmetropool. Putti houden het tweetalige titelbanderol vast, terwijl Mercurius-attributen (gevleugelde helm, caduceus en geldbuidel) verwijzen naar handel, welvaart en wereldwijde commerciële macht. Het stadswapen met de keizerskroon onderstreept tevens de stedelijke trots en autonomie van Amsterdam in de bloeitijd van de Republiek.
Op de spiegel van het grote schip op de voorgrond staat de naam “De Visser”, samen met de initialen “H de L”. Deze combinatie vormt een subtiele verwijzing naar zowel de maker Hendrik de Leth als naar de beroemde Amsterdamse uitgeversdynastie Visscher. Hendriks vader, Andries de Leth, werkte oorspronkelijk als zgn. ‘faktor’ (verkoper) voor de boek-, kaart- en prenthandel “In de Visscher” van Nicolaes Visscher op de Beurssluis. Na het overlijden van de familie Visscher nam Andries de leiding van de zaak over. De prent moet oorspronkelijk tussen 1728 en 1731 zijn vervaardigd, kort nadat Hendrik de Leth tot het boekverkopersgilde was toegetreden en compagnon van zijn vader was geworden. Later kwamen de koperplaten in bezit van Johannes Covens en Cornelis Mortier, die de prent rond 1740 opnieuw uitgaven.
Onder de voorstelling bevindt zich een uitgebreide legenda met genummerde locaties en gebouwen. Daarmee fungeert de prent niet alleen als decoratief stadsportret, maar ook als een topografisch nauwkeurig overzicht van Amsterdam aan het begin van de achttiende-eeuws.
Hendrik de Leth (Amsterdam 1703 - Amsterdam 1766)
EEN VAN DE FRAAISTE 18E-EEUWSE STADSPORTRETTEN VAN AMSTERDAM
"Allerheerlykst Gezicht van de Stadt Amsterdam in haar geheele uitgestrektheit langs den scheepryken Ystroom. / Vue du fameux Port du ’t Y, de la renommée Ville Marchande d’Amsterdam. Depuis le Tol-Heck, vers ses Eglises, Edifices." Kopergravure in twee bladen. Vervaardigd door Hendrik de Leth, hier in een tweede staat rond 1740 uitgegeven door Johannes Covens en Cornelis Mortier. In de tijd met de hand gekleurd. Afm. (prent): 56 x 90 cm; (lijst): 87 x 121 cm.
Contact
Inter-Antiquariaat Mefferdt & De Jonge
Amsterdam